Skip to main content

Nesneler

Nesneler ekranı, Octo'daki tüm ekranların dayandığı veri nesnelerinin (tablo / view / stored procedure) sisteme tanıtıldığı ve davranışlarının belirlendiği yerdir. Bir ekranın hangi alanları göstereceği, hangi butonlara sahip olacağı, hangi detay ekranlarını açacağı ve hangi filtrelerle çalışacağı bu ekran üzerinden yapılandırılır.

Kısaca: Ekranlar ekranı ekranı tanımlar, Nesneler ekranı ise o ekranın içeriğini ve davranışını tanımlar.

info

Bir nesne üzerinde yaptığınız her değişiklik (alan görünürlüğü, zorunluluk, lookup vb.), o nesneyi kullanan tüm ekranlara yansır. Değişiklik yapmadan önce nesnenin hangi ekranlarda kullanıldığını göz önünde bulundurunuz.

Nesne Yapısı​

Bir nesne, bir ana tanım ve buna bağlı dört bölümden oluşur:

BölümNeyi belirler
Nesne (ana tanım)Nesnenin veri kaynağı, düzenleme modu, sıralama/filtre gibi genel davranışı
AlanlarEkranda görünen her kolon / giriş alanı ve kuralları
İşlemlerToolbar butonları ve aksiyonlar (Yeni, Sil, özel işlemler)
DetaylarMaster–Detay yapısında açılacak alt ekranlar
FiltrelerEkran üzerinde hazır sunulan kayıtlı filtreler

Nesne (Ana Tanım)​

Nesnenin genel davranışını belirleyen alanlardır.

  • Nesne Adı: Nesnenin bağlı olduğu veritabanı nesnesinin (tablo/view) adıdır. Benzersiz olmalıdır.
  • Nesne Başlığı (Alias): Nesnenin sistemde görünecek okunabilir adıdır.
  • Nesne Tipi: Nesnenin bir Tablo, View veya Stored Procedure olduğunu belirtir.
  • Düzenleme Modu: Kayıtların nasıl düzenleneceğini (satır içi, form vb.) belirler.
  • Where Text: Nesne açıldığında uygulanacak varsayılan filtre koşuludur. Sistem SELECT * FROM [Nesne] WHERE [WhereText] mantığıyla veriyi getirir.
  • Order By: Kayıtların varsayılan sıralamasını belirler.
  • Salt Okunur: İşaretlendiğinde nesne üzerinde ekleme/güncelleme/silme yapılamaz.
  • Bilgi Mesajı / Silme Mesajı: Kayıt açılışında veya silme işleminde kullanıcıya gösterilecek uyarı metinleridir.
  • Doküman URL: Nesne ile ilgili dokümana ulaşılmasını sağlayan bağlantıdır.
info

Nesne oluşturulduktan sonra alanları otomatik olarak veritabanı kaynağından okunur. Veritabanında yeni bir kolon eklendiğinde, nesneyi yenileyerek yeni alanların Alanlar sekmesine gelmesini sağlayabilirsiniz.

Alanlar​

Alanlar sekmesi, nesnenin ekranda görünen her kolonunu ve o kolonun davranışını yönetir. Ekran dokümanlarındaki "Alanlar" bölümü doğrudan bu tanımlardan oluşur.

Temel Özellikler​

  • Alan Adı: Veritabanındaki kolon adıdır.
  • Başlık (Caption): Alanın ekranda görünecek etiketidir.
  • Sıra: Alanın ekranda soldan sağa / yukarıdan aşağıya görünüm sırasıdır.
  • Editör Tipi: Alanın giriş bileşenini belirler (metin, sayı, tarih, açılır liste, checkbox vb.).
  • Görünür: İşaretli değilse alan listede görünmez.
  • Düzenleme Formunda Görünür: Alanın kayıt düzenleme formunda görünüp görünmeyeceğini belirler.
  • Salt Okunur: İşaretlendiğinde alan görüntülenir ancak değiştirilemez.
  • Zorunlu: İşaretlendiğinde alan boş bırakılamaz. Ekranda başlığın yanında * işareti ile gösterilir.
  • Önizleme (Preview): Alanın liste/önizleme görünümünde öne çıkarılıp çıkarılmayacağını belirler.
  • Varsayılan Değer: Yeni kayıtta alana otomatik atanacak değerdir.
tip

Ekran dokümanlarında gördüğünüz işaretlerin karşılığı:

  • * → alan Zorunlu olarak işaretlenmiştir.
  • [▼] → alana bir Lookup (açılır liste) tanımlanmıştır.
  • [A-Z] → alana bir Format / Regex / Maske kuralı uygulanmıştır.

Format ve Doğrulama​

  • Görünüm Formatı (DisplayFormat): Sayı, tarih ve para birimi gibi değerlerin nasıl gösterileceğini belirler.
  • Regex: Girilen değerin belirli bir desene uyup uymadığını denetler. Uygun olmayan giriş engellenir.
  • Maske (Mask): Giriş sırasında belirli bir formatın (telefon, vergi no vb.) korunmasını sağlar.
  • Uzunluk / Ondalık (Length / Scale): Metin uzunluğu ve sayısal ondalık hassasiyetini belirler.

Lookup (Açılır Liste)​

Bir alanın değerini başka bir nesneden seçtirmek için Lookup tanımlanır:

  • Kaynak Nesne: Değerlerin okunacağı nesne (tablo/view).
  • Değer Alanı / Metin Alanı: Kaydedilecek değer ve ekranda gösterilecek metin alanları.
  • Popup Alanları: Seçim penceresinde gösterilecek ek sütunlar.
  • Where / Order: Lookup listesine uygulanacak filtre ve sıralama.

Otomatik Kod​

Kod alanlarının sistem tarafından otomatik üretilmesi için kullanılır:

  • Ön Ek (Prefix): Kodun başına eklenecek sabit metin.
  • Uzunluk: Sıra numarasının kaç haneli olacağı.
info

Otomatik kod tanımlı bir alan, yeni kayıtta elle doldurulmaz; sistem ön ek + sıradaki numarayı birleştirerek benzersiz bir kod üretir.

Form Yerleşimi​

  • Grup Adı: Alanı düzenleme formunda bir başlık altında gruplar.
  • Sütun Genişliği (ColumnSpan): Alanın form üzerinde kaç sütun genişliğinde duracağını belirler.

İşlemler​

İşlemler sekmesi, nesnenin toolbar'ında görünen butonları ve aksiyonları tanımlar. Ekran dokümanlarındaki "İşlemler" bölümü bu tanımlardan oluşur (örneğin Yeni, Düzenle, Sil, Stok Oluştur).

  • İşlem Adı: Butonun üzerinde görünecek metindir.
  • İşlem Tipi: Aksiyonun türünü belirler (kayıt ekleme, silme, hedef ekran açma, SP çalıştırma vb.).
  • Hedef Nesne: İşlem başka bir ekran/nesne açıyorsa hedefini belirtir.
  • Sıra / Grup Başlangıcı / Grup Adı: Butonun toolbar'daki konumunu ve gruplamasını belirler.
  • İkon: Butonun ikonudur.
  • Onay Mesajı: İşlem çalıştırılmadan önce kullanıcıya gösterilecek onay metnidir.
  • Çoklu Seçim (MultiSelect): İşlemin birden fazla kayıt seçilerek çalıştırılıp çalıştırılamayacağını belirler.
  • Toolbar Butonu / Tabda Göster: İşlemin nerede görüneceğini belirler.
  • Kaynak / Hedef Filtre Alanı: Hedef ekran açılırken hangi alanın filtreleneceğini belirler.
tip

Standart Yeni / Düzenle / Sil işlemleri çoğu nesnede hazır gelir. Bu sekme özellikle özel işlemler (bir SP çalıştırma, ilişkili bir ekranı filtreli açma vb.) tanımlamak için kullanılır.

Detaylar​

Detaylar sekmesi, Master–Detay yapısındaki ekranlarda ana kayda bağlı olarak açılacak alt ekranları tanımlar (örneğin bir üründe Ürün Ağacı, bir fişte Fiş Kalemleri).

  • Detay Nesnesi: Alt ekranda gösterilecek veri nesnesidir.
  • Detay Başlığı (Alias): Detayın sekme/başlık adıdır.
  • Kaynak Alan / Hedef Alan: Ana kayıt ile detay kayıtlarını birbirine bağlayan alanlardır. Ana nesnenin anahtar alanı, detay nesnesinde karşılık gelen alana eşlenir.
  • Sıra: Birden fazla detay olduğunda sekmelerin görünüm sırasıdır.
  • Bölme Oranı (Splitter): Ana ekran ile detay ekranın kapladığı alan oranını belirler.
warning

Kaynak ve hedef alan eşlemesi doğru yapılmazsa ana kayıt ile detay kayıtları arasındaki bağlantı kurulamaz ve detay ekran beklenen veriyi getiremez.

Filtreler​

Filtreler sekmesi, ekran üzerinde kullanıcıya hazır sunulan kayıtlı filtreleri tanımlar. Böylece kullanıcı her seferinde filtre kurmak yerine tanımlı bir görünümü seçebilir.

  • Filtre Adı: Kullanıcının seçeceği filtrenin görünen adıdır.
  • Where Text: Filtrenin uygulayacağı koşuldur.
  • Varsayılan: İşaretlendiğinde ekran açılışında bu filtre otomatik uygulanır.
  • Sıra: Filtrelerin listede görünüm sırasıdır.
info

Yalnızca bir filtre Varsayılan olarak işaretlenmelidir. Varsayılan filtre, ekran ilk açıldığında kullanıcıya gösterilecek kayıt kümesini belirler.

Doğrulama ve Uyarılar​

Bir nesneyi yenilediğinizde sistem tanımın tutarlılığını kontrol eder; sorun bulursa nesnenin (veya alanın) Sistem Notları alanına bir uyarı yazar. Kritik durumlarda işlem durdurulur. Sık karşılaşılan uyarılar:

UyarıAnlamıÇözüm
Birincil anahtar tanımlı değilKaydı benzersiz tanımlayan alan belli değil; sistem kaydı bulup güncelleyemezAlanlar sekmesinde asıl kimlik alanını (ör. …Id) birincil anahtar işaretleyin
Birden fazla birincil anahtarBirden çok alan anahtar işaretli; kayıt eşleşmesi bozulurYalnızca bir alanı anahtar bırakın
Ağaç görünümü için gerekli alanlar eksikBileşen tipi Ağaç seçili ama TreeID / TreeParentID alanları yokAğaç kullanacaksanız bu alanları ekleyin; kullanmayacaksanız bileşen tipini Tablo yapın
Lookup tanımlı ama Popup Alanları boşAlana açılır liste tanımlı ama seçim penceresinde gösterilecek sütun yokLookup ayarlarında Popup Alanları'nı doldurun
Where Text / Order By hatalıGirilen filtre/sıralama ifadesi geçersizİfadenin sözdizimini düzeltin
info

Uyarıların çoğu nesnenin çalışmasını engellemez — bilgilendirme amaçlıdır ve Sistem Notları'nda birikir. Nesneleri düzenli yenileyerek kontrol edebilirsiniz.

Değişiklikleri Uygulama​

Nesne üzerinde yaptığınız tanımların ekranlara yansıması için nesnenin yenilenmesi gerekir. Yenileme işlemi metadata'yı güncel veritabanı yapısı ve tanımlarınızla eşitler.

warning

Nesne değişiklikleri yalnızca ilgili ekranı değil, o nesneyi kullanan tüm ekranları etkiler. Canlı ortamda değişiklik yapmadan önce etkilenen ekranları kontrol etmeniz önerilir.